cocokara fine
TÌM KIẾM BÀI VIẾT
Bảng quảng cáo

Bảng quảng cáo

In order to view this object you need Flash Player 9+ support!

Get Adobe Flash player

Powered by RS Web Solutions

Home Y học thường thức Dùng thuốc trong sốc phản vệ
Dùng thuốc trong sốc phản vệ PDF. In Email
Thứ sáu, 07 Tháng 9 2012 15:03

Nguyên nhân, bản chất sốc phản vệ , mục tiêu dùng thuốc

Sốc phản vệ xảy ra do ăn uống ( tôm cua,cá, đậu lạc, dứa, trứng…), tiếp xúc với vật, chất lạ (ong kiến đốt, dùng silicon nâng ngực…), nhiễm độc nhiễm khuẩn ,dùng thuốc. Bản chất sốc phản vệ là sự xung đột giữa kháng nguyên- kháng thể với sự giải phóng histamin từ dưỡng bào và bạch cầu ưa base. Lúc đầu, có các biểu hiện vừa phải trên da, niêm mạc, tim mạch, hô hấp; sau chuyển sang nặng co thắt phế quản, trụy tim mạch,ngừng tim, ngừng thở. Sốc phản vệ do tiêm hay truyền dịch thường chuyển rất nhanh vào giai đoạn 3, nếu không cấp cứu kịp thì chuyển ngay sang giai đoạn 4 hay sang sốc phản vệ thì hai (sốc phản vệ chậm ) gây tử vong.

 

Mục tiêu dùng thuốc (và các biện pháp khác) là giải quyết kịp thời, hiệu quả các vấn đề lớn, viết tắt ABCDE : A (Airway, đường thông khí)- B (Breathing, sự hô hấp)-C ( Cirulation, lưu thông máu) –D ( disability level of consciouness, tình trạng  mất ý thức)- E (Exposure of skin, biểu hiện ngoài da).

 

Cơ số, cách dùng thuốc

 

 Cơ số hộp chống sốc phản vệ ở nước ta ( thông tư 08/1999 TT-BYT)  và các nước căn bản giống nhau, chỉ khác một vài điểm nhỏ. Tuy việc dùng (ưu tiên loại nào, dùng thế nào) thì chưa hoàn toàn thống nhất trong các cơ sở, trong từng kĩ thuật viên.

 

Epinephrin (Adrenalin)

 

 Tất cả các nước kể cả hội đồng hồi sức Vương Quốc Anh-2008, đều coi epinephrin là chỉ định bắt buộc, đầu tiên, Epinephrin có hiệu năng giao cảm, đối kháng với từng triệu chứng do histamin ngây ra: tác dụng lên a1- adrenergic làm co mạch tăng huyết áp chống trụy mạch, giảm phù thanh quản; tác dụng lên b1- andrenergic làm tăng co bóp cơ tim; tác dụng lên b2- andrenergic làm giãn phế quản do đó giải quyết được 3 vấn đề ABC ( trong mục tiêu). Epinephrin còn ức chế dưỡng bào, chống sự sinh bạch cầu ưa base, kháng việc phóng thích histamin các chất trung gian khác, góp phần giải quyết từ gốc các vấn đề nói trên.

 

Về cách dùng: Theo hội đồng hồi sức Vương Quốc Anh-2008 phải tiêm bắp ngay lập tức, dù chỉ một liều nhỏ (0,3mg), cũng làm tăng cơ hội sống. Việc không tiêm bắp ngay lập tức sẽ làm tăng nguy cơ sốc phản vệ thi 2, dẩn tới tử vong. Có thể tiêm bắp ở đùi hay tiêm tĩnh mạch theo từng liều chuẩn 0,1mg cho đến khi hết các triệu chứng  sốc phản vệ. Tiêm bắp dễ hơn, ít nguy cơ gây tai biến như tiêm tĩnh mạch. Chỉ tiêm tĩnh mạch khi thật cần thiết, có kỹ thuật viên thành thạo. Các nước quy định liều cho người từ 12 tuổi trở lên là 0,3-0,5mg. Hội đồng hồi sức Vương Quốc Anh quy định liều là 0,5mg. Khác biệt này không trở ngại, vì khi dùng thường tiêm từng liều chuẩn 0,1mg ( như nói trên).

 

Có ý kiến cho rằng epinephrin có lúc gây ra rối loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim. Tuy nhiên, cần biết, bản thân sốc phản vệ vốn có biểu hiện này trước khi tiêm epinephrin. Run, hồi hộp, tái xanh là biểu hiện hiệu quả dược lý, chứ không phải là biểu hiện độc của epinephrin. Để tiện việc tính liều, hàm lượng thường được ghi số hoạt chất mg/ml ( thí dụ ống tiêm 1mg/ml) mà không ghi tỉ lệ phần trăm, mặt khác có bán rộng rãi loại bơm tiêm tự động để ai cũng dùng được, song loại bơm này chỉ có một liều nạp sẵn.

 

Corticoid

 

Corticoid (cortisol, prenisolon,methylprenisolon) có nước không đưa vào cơ số,có nước đưa vào cơ số hộp chống sốc phản vệ nhưng không coi là chỉ định bắt buộc.

 

Bình thường cơ thể vốn có glucocorticoid nội sinh ( cortisol), có tính miễn dịch, giúp cơ thể thích ứng với sự thay đổi môi trường với dị nguyên ( kể cả thuốc). Nếu cơ thể đã có đủ glucocorticoid thì sẽ không có hiện tượng sốc phản vệ. Cho dùng trước corticoid nhằm dự phòng sốc phản vệ là không cần thiết.

 

 

Corticoid  điều biến các phản ứng dị ứng đến chậm, tránh hiện tượng “ bật trở lại” song hiệu lực khởi phát chậm từ 2-4 giờ sau khi dùng, nên không thể dùng cấp cứu kịp thời sốc phản vệ. Chẳng hạn sốc phản vệ gây tụt huyết áp, trụy mạch ; corticoid có tính năng chuyển hóa glucid, tăng đường huyết, nâng huyết ap nhưng vì diễn ra rất chậm nên không thể chống lại ngay sự tụt huyết áp, trụy mạch.

 

Theo đó, corticoid không phải là thuốc dự phòng, không phải là lựa chọn đầu tiên. Một số nước đưa corticoid vào cơ số thuốc chống sốc phản vệ chỉ nhằm mục đích chống lại các phản ứng dị ứng đến chậm.

 

Một số điều dưỡng viên đưa corticoid vào dịch truyền ( không có ý kiến của bác sĩ) và chủ quan cho rằng sẽ ngừa được sốc phản vệ nhưng thực tế sốc phản vệ vẫn xảy ra do các yếu tố khác. Một số khác, khi sốc phản vệ xảy ra lại loay hoay với việc pha corticoid để truyền, chậm trễ việc tiêm bắp ngay epinephrin. Đây là hai thiếu sót cần được khắc phục.

 

Kháng histamin

 

Thuốc kháng histamin hủy bỏ các triệu chứng do histamin gây ra mà không ngăn từ gốc sự tạo thành histamin.Một số nước (như Hội Đồng Vương Quốc Anh -2008) dùng epinephrin giải quyết từ gốc các vấn đề do histamin gây ra ngay ở giai đoạn 2 của sốc phản vệ mà không dùng histamin ( xem phần epinephrin). Một số nước đưa kháng histamin ( thường là Diphenhydramin- tiêm bắp hay tĩnh mạch ) vào cơ số hộp chống sốc phản vệ nhưng không coi đó là thuốc cấp cứu mà chỉ để giảm các biểu hiện của dị ứng nhẹ.

 

Dịch truyền

 

Khi sốc phản vệ có trụy mạch cần truyền dung dịch natrichlorid 0.9%. Khi dùng epinephrin và truyền natrichlorid 0,9% đủ liều mà vẫn không nâng được huyết áp thì dùng huyết tương, albumin hay truyền máu ( nếu có mất máu); lựa chọn tùy thuộc vào sốc phản vệ.

 

Trong sốc phản vệ có mất thể tích tuần hoàn, máu khó đến các tổ chức. Dùng Epinephrin mà không bù đủ thể thích tuần hoàn thì sự co mạch của epinephrin sẽ làm cho máu càng khó đến các nơi này hơn, gây tình trạng thiếu máu- oxy nghiêm trọng. Do vậy, cùng với việc dùng epinephrin cần truyền bù ngay lượng dịch bị mất.

 

 

Phải có sẵn hộp chống sốc phản vệ để dùng ngay khi cần; hiểu rõ tính năng từng loại; dùng đúng thứ tự ưu tiên; đúng kĩ thuật,nhanh chóng, không lóng ngóng,chậm trễ.Làm được như thế sẽ cứu sống người bệnh.

 

DS.Bùi Văn Uy

 

Theo Thuốc và sức khỏe







Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:
���
 
giam gia collagen
 THÔNG TIN CẦN BIẾT
ic real


ic rx

 

icenergy

 

Bảng quảng cáo

Bảng quảng cáo

Bảng quảng cáo

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
Hiện có 231 khách Trực tuyến
Copyright © 2009 Đông Dương Pharmacy
225/2 Điện Biên phủ, P15, Q.B.Thạnh
ĐT:38.982.888 - Fax: 38.980.888